Zijn gelovige mensen geestelijke gezonder?

Het hangt ervan af waar zij wonen…

Religie en geestelijke gezondheid: een vergelijkend onderzoek over 11 landen

Zijn gelovige personen geestelijk gezonder of ongezonder dan hun ongelovige tegenhangers? Sigmund Freud noemde religie de neurose van de massa. Dat zou impliceren dat religieuze mensen in psychisch opzicht minder gezond zijn dan ongelovigen. In contrast tot Freuds standpunt zijn de laatste jaren echter honderden onderzoeken verschenen waaruit blijkt dat religieuze personen geestelijk gezonder zijn, minder last hebben van depressies en meer voldaan zijn over hun leven dan diegenen die geen geloof aanhangen.

Op basis van bovenstaande bevindingen kwamen wetenschappers tot de conclusie dat er een bepaalde innerlijke voldoening in religie ligt, dat leidt tot een betere geestelijke gezondheid. De meeste van deze onderzoeken over religie en gezondheid zijn echter uitgevoerd in de Verenigde Staten, waar religie een belangrijke rol speelt in het dagelijkse leven.

De vraag kan daarom worden gesteld: Is het werkelijk de intrinsieke waarde van religie dat het leven van gelovigen verrijkt? Als dat zo is, dan zouden in alle landen gelovige mensen gemiddeld genomen geestelijk gezonder moeten zijn. Of zijn de positieve associaties tussen religie en geestelijke gezondheid afhankelijk van de betekenis van religie in een bepaald land?

Hier is een voorbeeld: Stelt u zich voor dat u in Turkije leeft, waar de meerderheid van de mensen religieus is en om die reden individuen ook veelal worden toegejuicht wanneer zij geloven. Hoe zou u zich in dat land als gelovige voelen?

Probeert u zich vervolgens voor te stellen dat u in Zweden woont, waar relatief weinig om religie wordt gegeven en waar het niet specifiek wordt aangemoedigd om gelovig te zijn. Hoe zou u zich in Zweden voelen als gelovige?

In onze voorstelling is het in Turkije gunstig voor de geestelijke gezondheid om gelovig te zijn. In Zweden gaat een religieus leven echter niet gepaard met voordelen wat betreft de psychische gezondheid, aangezien er in dat land minder waarde aan religie wordt gekoppeld. (Sedikides, 2010; Sedikides & Gebauer, 2010).

Hypothese

De volgende hypothese is daarom tot stand gekomen: gelovigen zullen een betere geestelijke gezondheid (d.w.z. psychologisch welbevinden en gevoel van eigenwaarde) rapporteren in landen waar het wordt toegejuicht dat iemand religieus is. In meer seculiere landen zullen gelovigen en ongelovigen dezelfde geestelijke voordelen genieten, aangezien in seculiere landen gelovigen niet worden toegejuicht puur om het feit dat zij religieus zijn. 

Het theoretische model

Hier is een afbeelding van het veronderstelde verband.

S=Zweden; G=Duitsland, F=Frankrijk, N=Nederland, C=Zwitserland, A=Oostenrijk, I=Italië, E=Spanje, R=Rusland, P=Polen, T=Turkije

De x-as laat zien hoe belangrijk religie wordt bevonden in de 11 eDarling landen. Zweden staat helemaal links, aangezien in dat land gelovigen niet specifiek worden aangemoedigd. Turkije staat helemaal rechts, aangezien in dat land veel waardering voor gelovigen wordt geuit.
De y-as geeft het verband tussen religie en geestelijke gezondheid weer. Lage waarden indiceren dat religieuze mensen niet bijzonder psychisch gezond zijn in vergelijking met niet-religieuze mensen. Hoge waarden geven aan dat religieuze mensen geestelijk gezonder zijn in vergelijking met niet-religieuze mensen.

Resultaten

De gebruikte dataset van eDarling bestaat uit meer dan 200.000 leden (47% vrouwelijk) uit 11 Europese landen. Deze eDarling data ondersteunen onze hypothese. Wanneer de volledige internationale steekproef in ogenschouw wordt genomen, kan worden vastgesteld dat gelovigen een betere geestelijke gezondheid dan niet-gelovigen lijken te hebben. Echter, dit resultaat is terug te voeren op slechts enkele landen. In de landen waar gelovigen worden gewaardeerd en toegejuicht, aangezien religie in die landen populair en belangrijk is (d.w.z. Rusland, Polen en Turkije), vermeldden religieuze personen dat zij een hoger gevoel van eigenwaarde hebben en een beter psychologisch welbevinden in vergelijking met niet-gelovigen.

In landen waar mensen die geloven niet worden toegejuicht omdat zij religieus zijn, aangezien in die landen het geloof niet heel belangrijk en populair is (d.w.z. Zweden, Duitsland, Frankrijk, Nederland), bestond er wat betreft psychologisch welbevinden en gevoel van eigenwaarde weinig verschil tussen gelovigen en niet-gelovigen.

Implicaties

Over het geheel genomen zijn gelovige individuen geestelijk gezonder dan ongelovige. Echter, dit verband bestaat alleen omdat gelovigen met name geestelijk gezond zijn in landen waar religie wordt gewaardeerd en toegejuicht. Gezien het feit dat religiositeit voortdurend daalt in de meeste Europese landen, lijkt het waarschijnlijk dat de voordelen van religiositeit voor de geestelijke gezondheid in de toekomst niet meer duidelijk aanwezig zijn.

 
NB: Dit onderzoek gaat NIET over een specifieke religie. Het gaat er om in welke mate iemand zichzelf als religieus beschouwd (welk geloof is daarbij niet relevant) en om de populariteit van religie in elk land (onafhankelijk van een bepaalde geloofsgemeenschap).  

Gebruikte literatuur

Gebauer, J. E., Sedikides, C., & Neberich, W. (2011). Religiosity, social self-esteem, and psychological adjustment: On the cross-cultural specificity of the psychological benefits of religiosity. Paper accepted for publication in Psychological Science.

Sedikides, C. (2010). Why does religiosity persist? Personality and Social Psychology Review, 14, 3-6.

Sedikides, C., & Gebauer, J. E. (2010). Religiosity as self-enhancement: A meta-analysis of the relation between socially desirable responding and religiosity. Personality and Social Psychology Review, 14, 17-36.
 

De eDarling redactie 2011

Heeft u vragen of opmerkingen? Richt deze dan aan redactie@edarling.nl